Bursa Mustafakemalpaşa İlçesi Bilgileri :
Mustafakemalpaşa, Ulubat Gölü kıyısında bulunan, Bursa iline bağlı bir ilçedir. Doğusunda Orhaneli, güneydoğusunda Büyükorhan, güney ve batısında Balıkesir, kuzeyinde Karacabey ve Ulubat Gölü, kuzeydoğusunda merkez ilçe ile çevrilidir. Denizden yüksekliği 25-40 metredir. Bursa il merkezine uzaklığı 84kilometredir. Akdeniz iklimi özelliklerini taşır. Nem ortalaması % 71,6, sıcaklık ortalaması 14,2C derecedir.
MustafakemalpaÅŸa’nın nüfusu 100bindir. 1 belediye, 6 belde, 104 köyden oluÅŸur. Bursa nüfusunun yaklaşık %5’i KemalpaÅŸa’da yaÅŸar. Ä°lçenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. BuÄŸday, patates, mısır, ÅŸekerpancarı, arpa, üzüm, fasulye yetiÅŸtirilir. Merinos koyunu ve sığır yetiÅŸtiriciliÄŸi yapılır. Ulubat Gölü’nde tatlısı balıkçılığı da yapılmaktadır. Karacalar için koruma ve üretme alanı kurulmuÅŸtur. Ä°lçede bor mineralleri, linyit yatakları, madensuyu kaynakları bulunur. MustafakemalpaÅŸa’da 1 organize sanayi bölgesi, 4 gıda sanayi kuruluÅŸu, 7 un fabrikası, 2 yem fabrikası, 27 süt ve süt mamülleri iÅŸletmesi vardır. “MustafakemalpaÅŸa tatlısı” adında bir tür peynir tatlısı ünlüdür.
Eski adı Kirmasti Kremastre olan ilçede Hitit Uygarlığı, Bitinya Krallığı hüküm sürmüş; Miletopolis adında bir yerleşim kurulmuştur. M.S. 300’de psikoposluk merkezi olan kent, Romalılar’dan sonra Bizans, Selçuklu, Karesioğulları yönetimine geçmiştir. Kirmasti adını Bizans döneminde kasabanın kadın yöneticisi olan Kirmastorya’dan aldığı sanılmaktadır. 1336’da Osmanlı topraklarına katılmıştır. 2 Temmuz 1920‘de Yunan işgaline uğramış, 14 Eylül 1922 tarihinde işgalden kurtarılmıştır.
31 Aralık 1922 tarihinde Belediye Meclisinin kararı ile Kirmasti adı değiştirilerek Mustafakemalpaşa adı verilmiştir.
Tarihi :
Miletos kolonisi olarak doÄŸrudan Miletoslular tarafındanmı yoksa Kyzikoslular veya Atinalılar tarafındanmı kurulduÄŸu kesinlik kazanmayan Miletopolis’ in bölgenin ilk yerleÅŸim birimi olduÄŸu sanılmaktadır. Kaynakçalarda Miletopolis için göl kenarında bir yerleÅŸim birimi olarak geçmektedir. Tahminlere göre zamanla göl suları bugünkü mecrasına çekilip Kirmasti Deresi, Debboy ve TepebaÄŸlık bölgesini bugün regülatörün bulnduÄŸu yerden yararak göle doÄŸru akmaya baÅŸlayınca Kirmasti ÅŸehri, Melde Bayırından bugün LalaÅŸahin Mahallesi olarak geçen bölgeye nakledilmiÅŸ olması kuvvetle muhtemeldir.
Lalaşahin Bölgesine, Kirmasti (Kirmastorya) kasabası olarak yerleşmesi İS. 301-331 yılları arasında olduğu sanılmaktadır. Adının da Bizans döneminde kasabanın hakimisi (kadın yöneticisi) olan Kirmastorya dan geldiği sanılmaktadır. Aynı zamanda Kirmastoryanın erkek kardeşi olan Mihaliç de bugün Karacabey olan Mihaliç bölgesinin hakimi idi.
Bölgenin Osmanlılara katılması deÄŸiÅŸik kaynaklarda, deÄŸiÅŸik ÅŸekillerde anlatılmaktadır. Tacüttevarihin birinci cildinin 48. sayfasında Orhan Bey Karesi Hükümetini yıkmak üzere harekete geçtiÄŸi ve Kanolyas ve Vanolyas kalelerinin düşman elinden alınarak Kirmasti vilayetine girildiÄŸi; Kirmasti ve Mihaliç’in Hakim ve Hakimesinin itaatlerini bildirmesi ile Osmanlı ya geçtiÄŸi yazmaktadır. Solakzade tarihinin 31. sayfasında da olay benzer ÅŸekilde anlatılmış olup tarih olarak 737 (1336) verilmiÅŸtir.
Ä°lçe 1868 ile 1875 arasında Mihaliç/Karacabey e baÄŸlı Kirmastı Nahiyesi olarak geçer. 14 Mayıs 1881 de Osmanlı Hükümeti bir kararname ile Sincan bucağı merkezi olan Kirmasti’nin kaza/ilçe olduÄŸunu ilan eder. Ä°lk kaymakam Hacı Salih Hayri Efendi atanır. 1 AÄŸustos 1881′de de Belediye TeÅŸkilatı kurulur.
1881 yılına Kadar Mihaliçe bağlı Sincan Nahiyesi olarak idare edildiğinden nüfus net olarak bilinmemekle beraber 1831 tarihinde vergi yüklümleri Mihaliçte 5425 olarak gözükmektedir. İyimser bir tahminle Kirmasti deki nüfus 2.250 olduğu sanılmaktadır. 1875 de henüz Rumeli ve Kafkas göçmenleri gelmeden önceki vergi yükümlüsü sayımına göre 3367 vergi veren müslümana karşılık 660 işsiz tespit edilmiştir. 1893 sayımında ilçe merkezinde 3.367 Müslüman, 683 Rum, Ermeni ve yahudi olmak üzere 4.050 nüfus yaşamaktadır. 139 köyde ise 37.153 kişi bulunmaktadır. İlçenin toplam nüfusu 42.420 dir.
KadirçeÅŸme, Karaorman, SoÄŸucak, Güvem, KoÅŸuboÄŸazı, Karapınar, Kömürcükadı, Döllük, Eskimezarlık gibi Kafkas Köylerini kururken; Rumeli’ den gelen göçmenler de Hamidiye, Selimiye, Çırpan ve Vıraca Mahalleleri ile Tırnova, Fındıcak, Kosova, Yenice, Demirdere, Kazanpınar, Sarımustafalar gibi yeni yerleÅŸim birimleri oluÅŸturmuÅŸlardır.
1909 da Åžemsettin Sami Bey’ in tarih ve coÄŸrafya ansiklopedisi Kamus’ul A’lam adlı eserinde Kirmasti de: 3 Cami, 5 Mescit, 1 Medrese, 1 Rüştiye, 8 Ä°lkokul, 2 Kilise, 2 Hamam, 7 Han, 183 Dükkan, 4 Tabakhane, 2 Boyahane, 3 Dokuma El Tezgahı, 2 Buharlı 1 Atlı 6 deÄŸirmeni bulunmaktadır.
1910 da, ilçede akrabaları bulunan Ä°ngiliz asıllı bir Ermeni, ilçeye ilk otomobili getirdi. 3 ay konuk olan Ä°ngiliz, ilçelilerin ÅŸeytan arabası dediÄŸi otomobiliyle ilçe sokaklarında gezmiÅŸ, özellikle de çocukların büyük ilgisini çekmiÅŸti. 1923 ‘de de Fuat Bey, Benli Ahmet ve Demirci Hafız Mehmet otomobil aldılar.
14 Eylül 1922 tarihine kadar 26 ay ilçemizi iÅŸgali altında tutan, vatan haini çetelerle iÅŸbirliÄŸi yaparak, her türlü zulmü, adam öldürmeyi, yaÄŸmalamayı yapan Yunanlılar, kaçarken Karapınar, Kosova, Adaköy, TaÅŸköprü, Eskimezarlık, Demirdere ve PaÅŸalar’ da yangınlar çıkarmışlardır. Dallımezarlık, Tepecik ve Çırpan en fazla zarar gören yerlerdir. 33. Süvari Alayının 7. Bölük Komutanı Sabri Bey’ in komutasındaki Türk Askerlerinin ilçeye giriÅŸi ile ilçe hürriyetine kavuÅŸmuÅŸtur.
3 yıl 6 ay süren KurtuluÅŸ Savaşı’ nda deÄŸiÅŸik cephelerden 100 ÅŸehidimizin künyesi gelmiÅŸtir. 100 lerceside ilçe sınırlarında çeteler ve Yunan askerlerince ÅŸehit edilen ilçe halkı, Birinci Dünya Savaşı’ nda bir çok cephede 5.000 den fazla ÅŸehit vermiÅŸtir.
Ekim 1922 de Çolak Kemalettin PaÅŸa, alayı ile birlikte ilçemize gelerek Demireli ve civarı köylerde konaklar. Bir Harp Divanı kurarak iÅŸbirlikçi ve vatan hainlerinin yargıları yapılır. 72 kiÅŸi idama Mahkum edilir. Bir günde dört posta halinde Debboy Bayırındaki AÄŸabağında kurÅŸuna dizilerek idam edilirler. SavaÅŸ sonrası Yunanlıların kaçarken yakarak zarar verdiÄŸi yerler arasında en büyük hasar Karacabey’ dedir. Evleri yanan Karacabey’ lilerin bir kısmı Kirmasti’ ya getrilerek kaçan Rumlardan boÅŸalan evlere yerleÅŸtirilir.
24 Aralık 1922 tarihinde Ä°lçenin adı Belediye Meclisi’ nin aldığı kararla LalaÅŸahin oldu. Aynı kararla Karakilise Köyü’ nün adı Işıklar olarak deÄŸiÅŸitirildi. Fakat Edirne’ de LalaÅŸahin adında baÅŸka bir ilçenin bulunması nedeniye 24 Aralık 1922′ de Belediye aldığı yeni bir kararla ilçenin adını MustafakemalpaÅŸa olarak deÄŸiÅŸtiriken, Ermeni Mahallesi’ ni LalaÅŸahin Mahallesi’ ne baÄŸladı. Aynı kararla Rum Mahallesi’ nin adı Yüzbaşı Sabribey Mahllesi olarak deÄŸiÅŸtirdi.
1924 yılında Hükümet Yakasında Esnaf Kulübü, Belediye Yakasında da İdman Yurdu futbol kulüpleri kuruldu. 1926 yılında bu iki kulüp birleşerek Gençlik Kulübü adını alır.
Yapımına 1926 da başlanan köprü 1927 yılında bitirilmiştir. Şartnamede olmadığı gerekçesiyle demir korkuluklar yükümlüsü tarafından yaptırılmamış fakat açılan dava belediye lehine sonuçlanınça yükümlü korkuluklarıda tamamlamıştır. Böylece 1906 yılında sel sularıyla yıkılan köprü yerine Dönemin kaymakamı Ali Haydar Yücebaş tarafından yaptırılmış olan köprü ilçe tarihine son tahta körü olarak geçmiştir.
1935 yılında MareÅŸal üniforması içinde Gazi Mustafa Kemal’ in tunçtan bir anıtı, Hükümet Konağı meydanına dikilir. 25 m2 alana, mermerden prizma ÅŸeklindeki kaide üzerine yerleÅŸtirilir. Kaide ile beraber yüksekliÄŸi 5 metredir. Bu tarihten itibaren daha önce Belediye binası önünde yapılan törenler, Ata’ nın anıtı önünde yapılmaya baÅŸlanmıştır.
1939 yılını 1940′ a baÄŸlayan yılbaşı gecesi ilçe en büyük sel baskınına uÄŸradı. Bugün regülatörün bulunduÄŸu yerde Ä°talyan firmaları sondaj çalışmalarını bitirmiÅŸ ve Nafia (Bayındırlık) Bakanlığı beton ayakları kakmaya baÅŸlamıştı. Çalışmalar nedeniyle Belediye yakası dere boyu yer yer su tünelleri için kazılarak oyulmuÅŸtu. Bu nedenle dere sularının yayılmasını önleyecek bir koruyucu kalmamıştı. TavÅŸanlı ve Dursunbey’ den gelen uyarıları Kaymakamlık tellallarla halka duyurmuÅŸ, ovada bulunan mahalleler Selimiye, Çırpan ve Hamidiyedeki evlere yerleÅŸtiriliyordu. Gece birden sular yükselmiÅŸ, bugünkü Balıkesir ve Yeniyol’ dan 2 metre yüksekliÄŸinde sular akmaya baÅŸlamıştı. Baskında 22 kiÅŸi boÄŸularak ölmüş 120 ev yıkılmış, 2500 evinde alt katları oturulmaz hale gelmiÅŸti. Sular çekilince yerini soÄŸla denilen balçığa bırakmış, binlerce hayvan ölüsü ovaya yayılmıştı. Sel suları köprünün her iki yakasınıda oyarak bir ada gibi ortada bırakmış fakat köprü sel sularına dayanmıştı.
1943 yılında Cumhurbaşkanı İnönü ilçemize gelerek göle kadar uzanan seddelerin yapımını izlemiştir. Bataklıklar ve çeltik ekimi yüzünden sıtma tüm ilçeyi pençesine almıştır. Toplanan buğdayları saklamak için 500 tonluk ofis binası yapılmıştır.
1955 yılında Hara üzerinde iki jet uçağı çarpışır ve düşer. Pilotlar ölür. Aynı yıl 1932 dan bu yana belediyece iÅŸletilen tarihi hamam Kızılay’ a satılır. Hamam yıktırılarak yerine yeni bir hamam, otel, lokanta ve düğün salonu yaptırılır. ModernleÅŸme, kentleÅŸme adına bir yaÅŸayan günümüze ulaÅŸabilmiÅŸ bir tarih daha yok olmuÅŸtur. 1956 yılında köprübaşında bulunan belediye binası yıktırılmış 1957 yılında da Åžimdiki yeri olan Garaj üzerine taşınmıştır. Yine 1957 yılında stadyum arkasına yaptırılan Cezaevi hizmete açılmıştır. 1954 yılında temeli atılan SaÄŸlık Merkezi 1958 yılında bitirilerek hizmete açıldı. Böylece ilçe halkının bir çilesi daha sonlanmış oldu.
1970 yılında Halk EÄŸitim Merkezi hizmete girdi. Aynı yıl yapılan sayımda ilçe nüfusu; merkezde 25.686, köylerde 58.680 toplam 84.366 bireydir. 12 Eylül 1974 yılında Åžeyhmüftü Camii karşısında çıkan yangın sonucu Eski Sinema Hanı ile beraber Köseleciler ve Kunduracılar Çarşısında 87 iÅŸ yeri yandı. 1976 yılında 108 dekar alan üzerine 262 iÅŸ yerinden oluÅŸacak Sanayi Sitesinin yapımına baÅŸlandı.1974 yılında hizmete giren HallaçoÄŸlu sineması yapımında 2 yıl sonra televizyonların artması sonucu kapanarak Tekel’ e depo olarak kiralandı.
1986 yılı birçok yapının açıldı. 10 yıl önce yapımına başlanan kapalı spor salonu bu yılda açıldı. Meliköy Köprüsü bitirildi. 18 derslikli Züferbey Okulu ile 4 Katlı Kız Merkez Kuran Kursu hizmete açıldı.
1990 Nüfus Sayımında ilçe nüfusu merkezde 37.795, köylerde 63.009 olmak üzere toplam 100.804′e yükselmiÅŸti. 1991 yılında ilçenin ikinci köprüsü tören yapılmadan hizmete açıldı.
