Bursa, Resimleri, Sohbet, Chat, Muhabbet, Radyo

Bursa´da XV. yüzyılda, Emir Sultan, Seyyid Nâsır, Seyyid Nimetullah, Ali Dede ve Baba Zâkir gibi dervişlerle beraber Buhara´dan gelen Seyyid Usûl tarafından kurulan Seyyid Usul Dergahı(Külliyesi tamirlerle günümüze kadar kısmen ayakta kalan ender yapılardan birisidir.

Dergâhın kurucusu Seyyid Usul´dur.

Seyyid Usûl´un hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. Bursa hakkında bilgi veren kaynakların tamamında şu bilgiler vardır: Buhara´lı olduğu, Emir Sultan ve diğer dervişlerle beraber, Buhara´dan hacca gittiği ve hac dönüşü, birlikte Andolu´ya geldiği, şu andaki dergâhını kurarak halkı irşad ettiği, vefat ettiğinde de (894/1489) dergâhın haziresine defn edildiğidir.

Kurmuş olduğu dergâh vefatından sonra da hizmete devam etmiş, 7 Rebiülevvel 956 (5 Nisan 1549) tarihli bir kayıtta dergâhta şeyh olan Seyyid Mustafa´nın vefat ettiği, yerine ise Seyyid Mustafa adında başka birisinin göreve getirildiği ifade edilmektedir.

Zamanla harap olan dergâhın, Peri Peyker Cafer Çelebi tarafından, yan tarafına yaklaşık 1555 yılında yapılan medrese binası ilave edilmiş ve bir müddet, medrese binası olarak hizmet vermiştir. Bazı kaynaklarda dergâh binasının medreseye dönüştürüldüğü de yazılmaktadır. Bu tarihten itibaren medrese, görev yapan kimi müderrisler, diğer görevliler hakkında bilgi bulunmaktadır.

1216/1801 tarihinde Bursa´da büyük bir yangın çıkmış ve yangında Bursa´nın birçok yapılarıyla birlikte medrese olarak kullanılan Seyyid Usul Dergâhı da yanmıştır.

Yenişehir ilçesinde Prf.Dr.Oktay Aslanapa başkanlığında kazı çalışmalarını yürüten İstanbul Üniversitesi ekibi, 1969 yılında bir tarla içerisinde zaviye kalıntılarını ortaya çıkarmıştır.

Burada bulunan Reyhan Paşa’nın mezar taşında 1333-1334 tarihi okunmuştur. Buna dayanılarak da bu zaviyenin XIV.yüzyılın ilk yarısında yapıldığı anlaşılmaktadır.

Topkapı Sarayı Müzesi arşivindeki belgeler arasında Reyhan Paşa’nın Yenişehir’de bir zaviye yaptırdığına dair kayıt bulunmaktadır. Ayrıca Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivinde de Yenişehir’deki Reyhan Paşa Zaviyesi ile ilgili bir kayıt bulunmaktadır. Zaviye ile ilgili kalıntılar planı ve mimarisi ile ilgili yeterli bilgi vermemektedir.

Osmanlı kaynaklarında Yenişehir’deki Pustinpûş Baba Zaviyesi’nin Sultan I.Murad (1362-1389) tarafından yaptırıldığı belirtilmektedir. Bu dergâhtan F.Taeschner, H.Dernschwem gibi gezginler XVI.-XVII.yüzyıllarda söz etmişlerdir. Ayrıca Matrakçı Nasuh’un 1537 tarihli minyatüründe de bu zaviyenin çizimi bulunmaktadır. Evliya Çelebi de bu zaviyeyi görmüş ve Seyehatnamesi’nde;

“Ziyaret-i sahib-i tarik al-i aba eş-şeyh hazret-i Pustin Pus Baba Horasan erenlerinden ulu sultandır ve Bursa yolunda şehrin haricinde Kılıç Dede ve Pustin Baba asitanesinde, Orhan Gazi oğlu şehzade meftundur” diye söz etmiştir.

Ekrem Hakkı Ayverdi ise XVI.yüzyıla ait tahrir defterlerindeki kayıtlara dayanarak bu zaviyenin Orhan Gazi tarafından yaptırıldığını belirtmektedir. Ayrıca, Pustinpûş Baba unvanı ile tanınan bu kişinin Seyyid Mehmed Hammari olduğuna da açıklık getirmiştir.

Bu yapı kuzey yönündeki bir dehliz ile sınırlanan büyük bir ibadet mekanı ile onun kuzey ve güneyine bitişik iki yan kanattan meydana gelmiştir. İbadet mekanı kare, giriş dehlizi ise uzunlamasına dikdörtgen, güney ve kuzeydeki kanatlar da yine dikdörtgen planlıdır. İbadet mekanı ve yan kanatlar kubbelerle örtülmüştür. İbadet mekanının doğu ekseninde giriş kapısı bulunmaktadır. Güney duvarı ortasına dikdörtgen mihrap nişi yerleştirilmiştir. İbadet mekanı doğu duvarında iki, batıda bir, kuzeyde de bir olmak üzere altlı üstlü pencerelerle aydınlatılmıştır. İbadet mekanını örten kubbede dört tromptan sekizgen kasnağa geçilmiş, bu kasnağın üzerindeki yuvarlak kuşağa da kubbe oturtulmuştur.

Yapı topluluğu bir sıra düzgün kesme taş ve üç sıra tuğla ile örülmüştür. Altlık pencere kemerleri ve kasnaklarında aynı örgü sistemi kullanılmıştır. Tüm kemerler dışarıdan tek sıra tuğla ile sınırlanmıştır.