Osmanlı Döneminde Bursa :
Osmanlılar Bursa’yı aldıklarında kent sadece hisar içinden ibarettir. Fetih sırasında uzun süren kuÅŸatmalar esnasında Bursa çevresinde mahalleler kurulmuÅŸ, Orhan Gazi, adına bir külliye yaptırmıştır. Surlar dışında mevcut yerleÅŸmeye yakın, hâkim noktalarda cami, hamam, imarethane, darüşşifa, medrese gibi kamu yapıları inÅŸa edilerek bu külliyelerin çevrelerinde konut alanları yaratılmış ve böylece bir yerleÅŸme geleneÄŸi baÅŸlamıştır.
Bursa’da yapılan anıtlar içinde en büyük payı cami ve mescitler oluÅŸturur. II. Murat da dahil olmak üzere ilk Osmanlı Sultanlarının eserlerinin büyük çoÄŸunluÄŸu Bursa’da yapılmıştır. Bu nedenle Osmanlıların ilk devirlerine özgü mescit ve cami yapımı Bursa’da geliÅŸmiÅŸtir. Kanatlı veya “Ters T” planlı camiler olarak adlandırılan bu yapılar, adeta Bursa ile özdeÅŸleÅŸmiÅŸtir.
Orhan Gazi’nin ÅŸehrin doÄŸusuna yaptırdığı külliyeye karşın Sultan I. Murat, Çekirge’de yaptırdığı külliye ile ÅŸehrin batıya geliÅŸimini hedeflemiÅŸtir. Kentin ana merkezini Ulucami ve Kapalıçarşı belirler. Bu bölgenin özelliÄŸi günümüze kadar deÄŸiÅŸmeden gelmiÅŸtir. Bursa’daki mescit ve camiler, sadece ibadet için deÄŸil, mahallenin birer meclis binası olarak da kullanılmıştır. YeÅŸil caminin XIV. yüzyılda hükümet binası olarak kullanıldığı bilinmektedir.
Osmanlı Ä°mparatorluÄŸunun ilk 200 yıllık döneminde diÄŸer kentlere göre Bursa, büyük geliÅŸmeler göstermiÅŸ, bir çok mimari yapı ile süslenmiÅŸ, devrinin tanınmış medreseleri ile bilim aleminin merkezi olmuÅŸ, canlı bir ticaret ÅŸehridir. Osman Gazi zamanında 11, Orhan Gazi zamanında 130, l. Murad döneminde 66 ve Yıldırım Bayezid döneminde 111 anıt yapı yapılmıştır. Yapılan bu anıtların da 140′ı cami veya mescit, 30′u medrese, 7’si okul, 5′i han, 2′ si kervansaray, 45′i hamam, 27′ si türbe, 3′ü köprü, 5′i kale, 17’si imaret, 6’sı saray, 24′ü zaviyedir. Bu dönemdeki anıtların çok büyük bölümü de Bursa ve ilçelerinde yapılmıştır ve büyük çoÄŸunluÄŸu dinsel yapıtlardır.
1390 yılında Yıldırım Bayezid tarafından yaptırılan ve Osmanlı Devletinin ilk hastanesi olarak kabul edilen Yıldırım Darüşşifası, 1399 yılında Yıldırım Bayezid tarafından yaptırılan, Evliya Çelebi’ye göre Bursa’nın Ayasofya’sı olan 20 kubbeli Ulucami, 1421 yılında Çelebi Sultan Mehmet tarafından yaptırılan ve Bursa’nın en deÄŸerli anıtsal yapısı olan YeÅŸil Türbe, 1425 yılında Sultan II. Murat tarafından yaptırılan “Bursa kemerli” ve “Ters T” planlı Muradiye Camii, XV. yüzyılın başında Yıldırım Bayezid’in kızı ve Emirsultan’ ın eÅŸi Hundi Fatma Hatun tarafından yaptırılan, Bursa camileri içerisinde en geniÅŸ ve en güzel avlusu olan Emirsultan Camii, Bursa’nın mekânsal geliÅŸimini etkileyen ve geçmiÅŸi günümüze taşıyan sanat eserleridir.
1900′lü yıllarda Bursa’da 253 türbe belirlenirken; bugün 45′i türbe, 19′u yapısız toplam 64 kadar türbe ayakta kalabilmiÅŸtir. Bursa tarih boyunca önemli bir ticaret kenti idi. Han ve bedestenler birer ticaret merkezi görevi üstlenirlerdi. Çin’in, Orta Asya’ nın ve Ä°ran’ın ham ipeÄŸini, baharatını, cam ve porselenlerini, sanatını batıya taşıyan kervanlar, hanlar bölgesinde konaklayıp, mal bırakır ve Bursa ipeklisini yükleyerek dönerlerdi.
Floransa, Venedik ve Lofça ile birlikte dünyadaki 4 çarşı köprüden biri olan ve üzerinde 30 dükkânın bulunduÄŸu Irgandı köprüsü, 1442 yılında yapılmıştır. Bursa’ da yapılan 25 kadar handan bugün 13 tanesi ayakta kalabilmiÅŸtir.
Bursa, 1453′te Ä°stanbul’un fethine deÄŸin Osmanlı’nın kuruluÅŸ dönemindeki baÅŸkent konumunu korumuÅŸ ve sürekli geliÅŸmiÅŸtir. Ancak Edirne’nin Murat Hüdavendigar zamanında baÅŸkent olması ve Osmanlı Ordusu’nun Rumeli’ye geçerek tutunmasından sonra; Bursa ümeranın ve Türkmen akıncılarının gaza üssü olmaktan uzaklaÅŸmış, giderek önemini yitirmeye baÅŸlamıştır. Bununla beraber, gerek ekonomik geliÅŸmesi, gerekse Anadolu seferleri için zorunlu bir merkez üs niteliÄŸini koruması açısından geleneksel baÅŸkent sayılma konumunu sürdürmüştür.
Ä°stanbul’un fethi ile Bursa Marmara Bölgesi’nde çarşı, pazar ve hanları ile önemli bir ticaret merkezi; medreseleri ile kültür ÅŸehri olarak önemini devam ettirmiÅŸtir.
Osmanlı Dönemi Bursa’sı kaplıcalar açısından da zengin bir kenttir. Kaplıcalarla ilgili en erken bilgi M.S. 82 yılına kadar iner. Bursa hamamlarının Türklerden önce Romalılarca yapıldığı yazılı belgelerde yer almaktadır. 1927 yılında Bursa’da 50 hamam varken, günümüzde ancak 37 tarihi hamam ayakta kalabilmiÅŸtir.
1839′da Bursa, Hüdavendigar Vilayeti’nin merkezi olurken Bilecik, Kütahya, Karesi (Balıkesir), Karahisar (Afyon) ise baÄŸlı sancaklardır.
Tags: bu, Bursa, Bursa Tarihi, Efsaneleri, Müzesi, Osmanlı Döneminde Bursa